BANKEN VERDWIJNEN DOOR OPKOMST BLOCKCHAIN

Door blockchain verdwijnt de helft van de banken, komen activistische aandeelhouders in zicht vanaf de eerste transactie en zullen centrale tegenpartijen voor het afhandelen van transacties overbodig worden. De versleuteltechniek heeft de potentie de financiële industrie op zijn kop te zetten.

Dat stelt David Yermack, hoogleraar aan de New Yorkse Stern School of Business. Yermack is een van meest toonaangevende academische specialisten op het gebied van bitcoin en blockchain (zie kader). Afgelopen week sprak hij in de Industrieele Groote Club in Amsterdam voor een groep bankiers, accountants en investeerders over de laatste ontwikkelingen op het gebied van digitale munten en de techniek die dat mogelijk maakt.

U stelt in uw presentatie dat over tien jaar de helft van de banken verdwenen is. Dat is nogal een uitspraak.

 

David Yermack (Foto: Rutger Betlem)

‘Gelukkig zeg ik dat niet alleen. In september heeft consultancybureau McKinsey precies hetzelfde gezegd. Door de ontwikkelingen in blockchain worden banken voor een groot deel van het financiële verkeer onnodig. Hoe sneller blockchain-toepassingen en marktplaatslenen (financiering zoeken via online marktplaatsen, red.) het grote publiek bereiken, hoe harder de banken geraakt worden in hun marges. De concurrentie van nieuwkomers op de markt zal zorgen voor een consolidatie onder banken. Als je kijkt naar hoe jongeren omgaan met mobiel betalen, dan weet je dat het verdwijnen van banken slechts een kwestie van tijd is. Er staat nu een generatie op die op zoek gaat naar goedkopere en meer betrouwbare alternatieven voor de traditionele bank. Banken blijven een rol vervullen, maar met een beperkt productportfolio.’

Hoe snel kan het gaan?

‘Dat is altijd lastig te zeggen. Mensen zijn doorgaans goed in het voorspellen van technologieën die de toekomst gaan bepalen, maar slecht in het voorspellen van het tijdspad. Blockchain heeft extreem snel een plek in de financiële wereld veroverd. De big four delen in de Verenigde Staten al informatie over dit decentrale netwerk. In Estland wordt dit jaar de eerste ava over de blockchain gehouden. Als je bedenkt dat de Nasdaq eigenaar is van het Estse beursbedrijf, dan weet je dat het hard kan gaan. De grote bemiddelaar voor elektronische volmachten Broadridge heeft net voor meer dan $100 mln start-up Inveshare overgenomen, een bedrijf gespecialiseerd in blockchain-technologie. Iedereen voelt dat deze ontwikkeling eraan komt en de potentie heeft hun businessmodel in gevaar te brengen.’

Dat houdt dus ook in dat er banen verdwijnen?

‘Daar mag je wel vanuit gaan. Clearinghuis DTCC is het grootste nutsbedrijf voor de financiële wereld in de Verenigde Staten. Zij verwachten dat de ontwikkelingen op het gebied van blockchain 80% van de banen bij hen zal kosten. Het businessmodel van centrale tegenpartijen ligt zwaar onder vuur. Als er consensus ontstaat dat blockchain een veilig alternatief is, dan verdwijnen deze bedrijven in hoog tempo.’

Wanneer kunnen we de eerste beursgang via blockchain verwachten?

Een machine die is te vertrouwen

Blockchain is het bekendst van bitcoin. Daar dient het als een database voor onlinetransacties. Het resultaat is een gedecentraliseerde financiële markt waar geen bank aan te pas komt. Bij blockchain komen meerdere computers onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde resultaat. Het is een controlesysteem dat de identiteit van de ontvangende en betalende partij verifieert. Dat maakt de blockchain een machine die je kunt vertrouwen. Die machine kan taken overnemen waar nu nog een zwakke schakel (lees: de mens) tussen zit. Waar blockchain bij bitcoin gebruikt wordt als transactienetwerk, zijn de toepassingen een stuk breder. Er worden oplossingen ontwikkeld voor de hypotheekmarkt, het notariaat, het digitaliseren van handelsverkeer en zelfs voor het documenteren van diamanten.

‘Het Amerikaanse retailbedrijf Overstock.com onderzoekt de mogelijkheden (het bedrijf melddeeerder dit jaar aandelen te verkopen via een blockchain-platform, red.). Als dat slaagt, zullen er meer volgen. Een beursgang in traditionele zin komt nauwelijks meer voor. Bedrijven zijn op zoek naar alternatieven. In de laatste tien jaar is het aantal beursgenoteerde bedrijven in de Verenigde Staten al met een derde gedaald. De New York Stock Exchange sluit nu al grote delen van de beursvloer af. De nieuwe generatie ondernemers kiest niet meer voor een beursgang. Kijk naar Uber en Airbnb. Twee bedrijven met een marktkapitalisatie van meer dan $ 60 mrd. Het is in de geschiedenis nog nooit voorgekomen dat bedrijven van zo’n omvang niet naar de beurs gaan.’

Wat zullen de gevolgen van blockchain zijn op de aandelenhandel?

‘De activistische aandeelhouder heeft zijn langste tijd gehad. Je ziet je vijand al aankomen vanaf de eerste transactie. Dat blockchain-transacties numeriek bijgehouden worden, betekent nog niet dat ze anoniem zijn. Iedereen laat digitale voetafdrukken achter. Of je wilt of niet. Je moet je ook afvragen hoe waardevol privacy is. Ik kan me voorstellen dat beleggers in de toekomst de keuze krijgen voor een transparant, goedkoper en sneller systeem of het oude systeem in stand houden voor een hogere prijs. En dan is het de vraag hoeveel een handelaar bereid is te betalen voor anonimiteit. Datzelfde zal gebeuren met clearing. Wie meer betaalt, kan sneller handelen. Door verschillende tarieven, kun je de kosten van aandelentransacties veel efficiënter verwerken.’

Hoe ziet u de inspanningen van de banken om binnen R3, het consortium van 45 grootbanken met onder meer ING, tot een blockchain-standaard te komen?

CV Yermack

David Yermack is professor Finance and Business Transformation en voorzitter van het Finance Department van de New York University Stern School of Business. Daarnaast is hij adjunct-professor rechten bij de NYU School of Law en algemeen directeur van het NYU Pollack Center voor Law and Business. In 1994 was Yermack de eerste in de wereld die een academisch semester organiseerde rond virtuele munten. Hij is betrokken bij twaalf internationale universiteiten, waaronder de Rotterdamse Erasmus Universiteit.

‘Iedere keer als een financieel conglomeraat een gesloten systeem opzet, moet je je zorgen maken. R3 heeft een aantal platformen en productlijnen waarop ze hun ontwikkeling concentreren. Omdat er zulke sterke partijen in R3 zitten, zijn dit waarschijnlijk de applicaties die het eerst naar de markt zullen gaan. Als de concurrentie buitengesloten wordt, dan is dat schadelijk voor de klant. Kijk naar Australië waar drie van de vier banken aangesloten zijn bij R3. Australiërs gaan gebruik maken van wat R3 bedenkt, of ze daar nou zin in hebben of niet. De voordelen van blockchain, een open netwerk en een gedecentraliseerde systeem, verdwijnen op die manier. R3 heeft meer kenmerken van een kartel dan van een innovatiehub. Dat R3 geheimzinnig doet over de criteria waar banken aan moeten voldoen om mee te mogen doen, baart me zorgen.’

De toezichthouder heeft geen grip op blockchain, is dat een probleem?

‘Het vraagt van gebruikers dat ze meer eigen verantwoordelijkheid nemen. Je moet zelf de kredietwaardigheid van je bank onderzoeken of opletten dat je niet de verkeerde toets op het toetsenbord aanslaat. En doe je dat wel, dan is dat jouw probleem. De vraag is hoe intelligent en efficiënt zo’n systeem is. Zeker als je kijkt naar de hoeveelheid fouten die mensen maken. Je vraagt nogal wat van je gebruikers, daar ben ik me van bewust. En er zijn genoeg zeer intelligente mensen die niets van computers begrijpen. Ik zou deze innovatie langzaam naar de markt te brengen. Laat mensen wennen en richt je op de nieuwe generatie. Maar dat is niet hoe innovatie werkt.’

Waarom hebben we nog geen centraal uitgegeven digitale munt?

‘Dat vraag ik me ook weleens af. Het is namelijk niet meer nodig om bankbiljetten te drukken en munten te slaan. Een door de overheid gereguleerde digitale munt ontwikkelen is helemaal geen grote verandering. Bijna alle transacties zijn al digitaal, belastingen kunnen veel efficiënter en preciezer geheven worden, je kan heel gericht economisch beleid ontwikkelen en de nadelen van het huidige bancaire systeem zijn in één klap opgelost. Het is bijna te aantrekkelijk om te laten liggen. De enige horde is de burger. Het gaat nog jaren duren voordat er voldoende vertrouwen is in zo’n computergestuurd systeem.’

Hoeveel bitcoins bezit u?

‘Nul. Je moet wel gek zijn om te investeren in een munt met 9% volatiliteit op dagbasis.’

From:
https://fd.nl/beurs/1170837/banken-verdwijnen-door-opkomst-blockchain